Achtergrond
16
Leestijd
4 min.

Bewegen voor je mentale gezondheid

Volgens psychiater en hoogleraar Wiepke Cahn is lichaamsbeweging heel goed voor de psychische gezondheid. “Sporten kan net zo effectief zijn als antidepressiva.”

Sporten wordt vooral gezien als een manier om het lichaam slank en fit te houden, maar het is ook van invloed op onze mentale gezondheid. Prof. dr. Wiepke Cahn, hoogleraar lichamelijke gezondheid bij psychiatrische aandoeningen aan de Universiteit Utrecht, houdt zich bezig met de effecten van bewegen en sporten op het geestelijk welbevinden.

Welke invloed heeft lichaamsbeweging op de geestelijke gezondheid?

“Sporten vergroot de mentale gezondheid en weerbaarheid. Mensen die sporten zijn mentaal gezonder. Maar wat is de oorzaak en wat is het gevolg? Zijn ze door het sporten mentaal gezonder geworden? Of is het zo dat mensen die mentaal gezond zijn meer sporten?

Studies laten zien wat er gebeurt als mensen (meer) gaan sporten: zij worden psychisch gezonder en hebben minder psychische klachten. Of je nu last hebt van stress, een depressie, een angststoornis of een andere psychische aandoening, bewegen heeft een groot effect op de psychische gezondheid.”

Wat gebeurt er in de hersenen als we bewegen?

“Dat is het terrein van onder meer neuropsychologen als Erik Scherder. Hij kan het zo mooi en eenvoudig uitleggen, maar het is best complex. Op de korte termijn zorgt beweging ervoor dat je meer neurotransmitters en endorfine aanmaakt, waardoor je je beter voelt. Op de lange termijn versterkt beweging de wittestofbanen in de hersenen, waardoor ze meer informatie doorsturen. Vroeger dachten we dat hersenen onveranderlijk waren, maar nu weten we dat ze ‘krimpen’ naarmate we ouder worden. Met beweging kun je dit proces beïnvloeden en bijvoorbeeld nieuwe zenuwcellen aanmaken, wat het geheugen verbetert. Bewegen brengt niet alleen chemische processen op gang, het heeft ook psychologische effecten. Als het lukt om te gaan sporten, voel je dat je goed voor jezelf zorgt en ben je tevreden over jezelf. Door met anderen te sporten, heb je meer sociale contacten en kom je uit je isolement. Je krijgt ook meer contact met je lichaam, je schaamt je minder en krijgt een beter lichaamsbeeld.”

Kunnen we de stress uit ons lijf lopen?

“Mensen die gestrest zijn, voelen zich vaak beter wanneer ze gaan sporten. Iedereen ervaart weleens stress, vooral in deze tijden van corona. Dan is het belangrijk om elke dag actief te zijn, om de zorgen en angst tegen te gaan. Door te bewegen zet je neurotransmitters aan, raakt het brein beter doorbloed en je voelt je na het bewegen of sporten meer ontspannen. Houdt de stress of overbelasting lang aan, dan kan dat leiden tot een burn-out. Om die te voorkomen is het zaak om in beweging te komen of te blijven. Als je eenmaal een burn-out hebt, is het lastiger om te starten met bewegen. Dat geldt helemaal voor mensen met een psychische ziekte. Bij hen wordt bewegen ingezet als interventie en behandeling en zij krijgen hulp om weer in beweging te komen. Of je nu incidenteel gestrest bent of een zwaardere psychische aandoening hebt, beweging is altijd goed.”

Is sporten net zo effectief als antidepressiva en psychotherapie?

“Dat is lastig te onderzoeken. Bij psychische problemen is de eerste keus toch vaak medicatie. Maar studies laten zien dat mensen met psychische klachten die gaan bewegen, de medicatie mogelijk kunnen afbouwen. Bij milde klachten lijken medicatie en beweging hetzelfde effect te hebben. In dat geval heeft beweging de voorkeur, want medicatie heeft bijwerkingen. Soms moet er psychotherapie worden ingezet om mensen die bijvoorbeeld worstelen met schaamte of (zelf)vertrouwen in beweging te krijgen. Bij ernstige klachten kun je zowel psychotherapie als beweging aanwenden, voor een dubbel effect. De effecten van beweging zijn overigens het grootst als mensen worden begeleid door beweegexperts.”

Als bewegen zo veel effect heeft, waarom wordt het dan niet vaker ingezet?

“Motivatie is een probleem. Dat geldt al voor gezonde mensen, maar zeker voor mensen met een complexe mentale aandoening. Door hun ziekte en de medicatie zijn zij minder gemotiveerd. Medicijnen kunnen veel belemmerende bijwerkingen hebben: bewegingsproblemen zoals stijfheid en gewichtstoename doordat de medicijnen stoffen bevatten die het hongergevoel aanzetten, de stofwisseling vertragen of suf maken. Medicijnen hebben dus een effect op je motivatie en je kan er moe van worden. Dat maakt het lastiger om in beweging te komen. Maar kom je eenmaal in beweging, dan heeft dat veel effect en kun je mogelijk toe met minder medicatie.”

Hoeveel beweging heeft onze geest nodig?

“Iedereen zou moeten streven naar de Nederlandse beweegrichtlijnen. Dat is per week 150 minuten matig tot hoog intensief bewegen, waar je in ieder geval een beetje van buiten adem raakt. Daarnaast dien je twee keer per week bot- en spierversterkende oefeningen te doen. Veel mensen denken dan aan gewichtheffen, maar wandelen is ook goed. Als ik mensen met psychische klachten aanraad om te gaan sporten, denken ze vaak als eerste aan de sportschool. Maar fitness is niet de enige vorm van beweging, wandelen, fietsen en dansen vallen er ook onder.”

Hoe komen we weer of meer in beweging?

“Als je niets doet en vervolgens iets gaat doen, heeft dat het meeste effect. Je voelt meteen een verschil. Ik raad aan om klein te beginnen. Ga lopend naar de supermarkt en ga na het eten een blokje om. Doe meer in huis. Kijk wat bij je past en neem dat op in je dag. Wat is haalbaar? Wil je die 150 minuten halen? Bij zittende beroepen moet je daar echt werk van maken. Moet je nog een halfuur extra sporten? Door HIIT-training – high intensity interval training – kun je in korte tijd je conditie verbeteren. Dat heeft meteen effect op psychische klachten.”

En hoe blijven we in beweging in tijden van het coronavirus?

“Sportscholen zijn onlineprogramma’s gaan aanbieden. Die kunnen we in de psychiatrie ook gebruiken voor mensen die niet naar buiten durven. Als er een lockdown komt of aangescherpte maatregelen in verband met een tweede golf, wees dan creatief en zorg dat je blijft bewegen, in ieder geval net zoveel als voorheen.”


ONVZ in samenwerking met NRC Media. Door Annemique de Kroon, illustraties Sergio Membrillas

Reacties (16)

Het zou denk ik een extra motivatie zijn als er een korting op de premie zou zijn voor mensen die via de app (Bv de Fitbit) aankunnen tonen aan de normen te voldoen)

Dit zou een goed idee zijn!

Wat kan ONVZ aanbieden ter stimulering, anders dan benoemen?

In plaats van de kosten voor medicijnen zou de ONVZ een vergoeding kunnen geven voor sportactiviteiten. Dat stimuleert de motivatie om te bewegen!!

Dit zou inderdaad een uitkomst zijn.

Ik zou zeggen: Zet het in het vergoedingenschema. Zelf sportschool kiezen en korting op abonnement waarbij er wel aangetoond moet worden dat men inderdaad heeft gesport.

Bewegen voor je mentale conditie, dit artikel is heel interessant. Ik lees echter nergens wat jullie 65+ aanraden. Ik zelf ben een paar jaar geleden lid geworden van gezondoud.nl een beweegprogramma voor ouderen met daarnaast evt. sociale activiteiten. Bewegen in de buitenlucht 360 dagen per jaar op diverse locaties onder leiding van gediplomeerde trainers.
Beslist de moeite waard hun website te bezoeken.

IK WIL GAAN SPORTEN
MEER INFORMATIE HIEROVER
Wil heel graag meer korting.

Ik ben 69 jaar altijd hardgelopen, vooral lange afstand. Ik kreeg jaren geleden blessures en toen was
het gedaan. Eigenlijk zijn wij niet geschikt om hard te lopen, omdat er een schokeffect ontstaat,
knieën, enkels krijgen flinke dreunen te verwerken waardoor je blessures kan oplopen. Ik wandel nu
al vele jaren met plezier, bloeddruk goed, cholesterol goed, conditie goed, lekker in de natuur, goed voor lichaam en geest, vooral voor de hersenen is dit heel goed, aanmaak stofjes. Drink veel water en eet veel vezelrijk voedsel, fruit. het volgende advies is, koopt een paar goede wandelschoenen, goede wandel kleding. Als het te warm is zoek de schaduw op om te wandelen,
maar ga niet met 30 graden in de zon lopen, levensgevaarlijk, lekker thuis blijven.
Het voordeel van wandelen, totaal geen blessures, daarbij verbrand je veel vet, goed om af te vallen, terwijl met hardlopen alleen maar koolhydraten verbrand. 10 km sneller wandelen staat gelijk aan de marathon. Ook voor mensen die te dik zijn is dit een hele goede manier om af te vallen,
een voorbeeld je weegt 110 kilo je gaat wandelen rustig opbouwen steeds een stukje verder na een
maand of twee zie je al dat je gewicht langzaam naar beneden gaat. Als je zover bent dat je een
flink aantal km kan wandelen dan vliegen de kilo’s eraf, wel van dik makers afblijven, en niet naar
MacDonald.

Veel succes

Daar ben ik t helemaal mee eens

Hi beste De Munck, ik denk precies zo. Ik heb net een mail naar de raad van afgevaardigden geschreven met het voorstel gezond gedrag en lifestyle te belonen door korting op de premie te geven en/of abonnementen van beweegactiviteiten ( sportschool, zwembad, yoga, etc… )
Want het door ONVZ geplaatste artikel in de nieuwsbrief onderschrijft dit heel helder.

Ik zie tot mijn grote verrassing dat u sporten promoot. Zeker voor ons senioren wordt dit geadviseerd. Mijn voorstel is dan ook: vergoed een gedeelte van ons sportabonnement. Dit stimuleert iedereen om te bewegen. Wat voor iedereen preventief kan werken bij het ontstaan van lichamelijke ongemakken. Voor de senioren fysiek en voor u financieel. De meeste mensen hebben buiten de basisverzekering nog een aanvullende. Dus een keuze is makkelijk gemaakt. Ik ga ervan uit dat u meer gebaat bent met gezonde senioren dan met mensen met veel problemen. Misschien voor uw verzekering een lucratief idee.

Leuk, maar dit werkt zeker niet voor iedereen. Met ieder onderzoek vergeten ze voor het gemak maar te noemen wat het doel van het onderzoek was, wie het (mede) gefinancierd heeft en wat de uitkomsten waren.

Ook hier wordt nu weer net gedaan alsof 100% er baat bij heeft. Dat is zeker niet het geval. Ook de mate waarin het baat heeft zal in verschillende groepen uiteen vallen.

Daardoor kan het best zijn dat 20% er echt baat bij heeft, 20% een beetje, 20% er neutraal in staat, 20% er zeker geen baat bij heeft en 20% er juist door achteruit gaat (verdeling percentages bewust gelijk gehouden).

Wanneer je aan dit soort onderzoeken vervolgens beloningen of straffen gaat hangen sla je de plank volledig mis.

Veel beter is het om op basisscholen de kinderen al bewust te maken van dit soort dingen. Niet door een verplicht uurtje lichamelijke oefening waarbij je dan van alles en nog wat krijgt dat velen helemaal niet leuk vinden, maar door kinderen zelf te laten ontdekken hoe ze dit leuk vinden om in te vullen. Veel antwoorden op de dagelijkse vraagstukken liggen in het slimmer onderwijs geven.

Het is moeilijk om me te verzetten om alleen te gaan lopen of sporten,
maar in groepsverband zou dat fijner zijn.
Maar aangezien mijn financieën dit niet toe laten, kan ik dit helaas niet doen.
De antidepressiva wordt helaas wel vergoed, zou fijn zijn dat het sporten ook vergoed werd, zodat ik de antidepressiva weg zou kunnen laten.

Ik wandelde vanmorgen vroeg bij ons op de USSELER ESCH
met een beetje malleur in mijn hoofd, dus niet best

Na een goed half uur flink door te STAPPEN
kreeg ik mijn gewone goede ritme weer te PAKKEN

HWA. 2 AUGUSTUS 2020

Het zou mooi zijn als ONVZ een deel van de contributie opzicht zou nemen van een sportvereniging. Ik weet dat VGZ een vergoeding op contributie geeft voor zeker bewegen dit is een programma ontwikkeld door de judobond Nederland om ouderen weer veilig te laten bewegen en vallen. Dus ik zeg neem dit voorbeeld over.

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?