Interview
Stine-Jensen-boeken

‘Je merkt pas achteraf of een keuze de juiste was’

Elke dag worden we geconfronteerd met het maken van keuzes – op het gebied van werk en relaties, maar ook gezondheid. Wat is de beste manier om te kiezen: je hart volgen, of je verstand? Of toch gewoon om een bepaalde gevoel afgaan? Filosofe Stine Jensen probeert een handje te helpen.

Kiezen is een synoniem voor vrijheid. Maar kiezen kan ook stress met zich meebrengen. Bovendien bestaat er zoiets als een schijnkeuze, de illusie van keuzevrijheid. Hoe komen we eigenlijk tot goede keuzes – zeker als het gaat over iets belangrijks als onze gezondheid?

Geen ontbijtkoek
“Je zou zeggen dat gezondheid heel belangrijk is en kiezen hierin dus gemakkelijk”, stelt filosofe Stine Jensen, bekend van haar artikelen in de NRC. “Maar dat is niet zo.

Gezondheid wordt volgens mij voor een groot deel bepaald door patronen, gewoonten. En juist die zijn heel lastig te veranderen.” Zelf at Jansen jarenlang ’s ochtends rond tien uur een stuk ontbijtkoek bij de koffie. “Op een bepaald moment wilde ik daar mee ophouden, zowel met suiker als met cafeïne. Dat bleek ontzettend moeilijk, want het was een ‘macht der gewoonte’ zoals dat zo mooi heet.”

Patronen
Er zijn meer gezondheidspatronen die de filosofe maar moeilijk kon doorbreken. “Vlees eten”, noemt ze als voorbeeld. “Ik ga er altijd raar van dromen, heel wild en intens. En van suiker word ik moe. Ik weet dus: het is beter voor me om daar van af te blijven. Toch vind ik het lastig. Sommige keuzes zijn ook moeilijk omdat de ernstige langetermijneffecten zich soms pas over twintig of dertig jaar manifesteren, zoals bij veel drinken of roken.”

Mensen voeren in hun hoofd talloze argumenten aan om niet te hard na te hoeven denken over de gevolgen van ongezond eetgedrag. “Redenen als ‘in het hier en nu leven’ en ‘pluk de dag’ worden veel gebruikt om gezonde keuzes uit te stellen, en zijn misschien wel de lastigste om te tackelen. Hoewel er veel op het spel lijkt te staan bij gezondheidskeuzes, speelt ons hoofd vaak verstorende spelletjes met ons.”

Twee pizza’s
Een vraag die filosofen al eeuwen bezighoudt is of er überhaupt een goede keuze bestaat, en zo ja, hoe die dan gemaakt wordt. “Ik denk zelf dat er sprake is van een goede keuze als je hart, je intuïtie en je verstand samenkomen”, stelt Jensen. “Soms weet je pas achteraf of jouw keuze de juiste was. Maar als je die keuze zelf gemaakt hebt, weloverwogen en bewust, zul je waarschijnlijk minder spijt hebben als het minder goed uitpakt.” Als voorbeeld noemt ze haar dochter, die vaak de verkeerde pizza kiest. “Als mijn dochter mag kiezen tussen twee pizza’s en de pizza van haar keuze blijkt toch tegen te vallen, dan vindt ze dat vervelend. Maar ze kan er beter mee omgaan dan wanneer ik haar die pizza heb opgedrongen.”

Intuïtie
Veel mensen maken ook, heel rationeel, lijstjes met voors en tegens voor bepaalde keuzes. Hierdoor schakelt de moderne mens soms snel zijn intuïtie uit. “We zitten bovendien zo ‘in ons hoofd’, dat het niet meevalt om die andere signalen op te merken en juist te interpreteren”, merkt de filosofe. “Ruimte maken in je hoofd is dus belangrijk. Bijvoorbeeld door te mediteren. Ik merk dat dat mij heel erg helpt bij het maken van een keuze. En even wachten met antwoord geven, gewoon even tot tien tellen, maakt ook al een verschil. Even stil zijn, even ademen en je weet veel beter wat je wilt.”

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?