Achtergrond
Leestijd
4 min.

Daar hebben we een neus voor

Onze neus bevat miljoenen geurreceptoren die samen maximaal 1 biljoen geuren kunnen onderscheiden. Daarmee doet een mens qua reukvermogen niet onder voor een hond of een rat. Via geuren kunnen we emoties ruiken en worden we ook gewaarschuwd of verleid.

Waarom vinden we dat poep vies ruikt en is de geur van vers gebakken brood heerlijk? Het zijn voor het grootste deel aangeleerde reacties, volgens Jasper de Groot, postdoctoraal geuronderzoeker bij de Universiteit Utrecht. “Voor baby’s is poep een heel natuurlijke, lichaamseigen geur. Pas als ze de afkeer op het gezicht van volwassenen zien en horen: ‘bah, vies!’, leren ze dat ze van poep moeten afblijven.”

Geuren spelen al voor de geboorte een rol in ons leven, vertelt De Groot, die onderzoek doet naar de rol van geur in de communicatie. “In de baarmoeder kan een baby via het vruchtwater al geuren onderscheiden. Als een kind voor de geboorte bijvoorbeeld gewend raakt aan de geur van alcohol, kan dat bij een baby al zorgen voor een voorkeur voor alcoholgeur.”

Waarschuwing en verleiding

Anders dan vaak wordt gedacht, kan een mens bepaalde geuren net zo goed ruiken als een hond of een rat. Ook mensen kunnen bijvoorbeeld een zwak spoor van chocoladegeur door een grasveld volgen. We kunnen zelfs emoties bij een ander ruiken, zoals angst, afkeer of blijdschap. “Door processen in het lichaam die een rol spelen bij die emoties komen er moleculen vrij die we onbewust ruiken”, legt De Groot uit. Elk mens draagt een specifiek lichaamsgeur bij zich die wordt bepaald door zijn unieke genenpatroon, maar ook bijvoorbeeld door wat hij eet. De belangrijkste functies van geuren zijn echter waarschuwing en verleiding. Zo kunnen we ruiken of we geen bedorven voedsel eten en ruiken we dat er brand is. En kunnen we anderen verleiden met parfum of zelfgemaakte appeltaart. “Maar”, waarschuwt De Groot, “voor vrijwel alle geuren geldt dat een overdosis afstoot. Een beetje parfum is lekker, veel parfum vinden we storend.”

Nieuwe geuren

Ons reukvermogen neemt af naarmate we ouder worden doordat er geurreceptoren in de neus afsterven. En dat kan leiden tot somberheid: je komt niet meer in aanraking met geuren die tot emoties kunnen leiden. Een troost: we kunnen onze geurreceptoren blijven trainen, volgens De Groot. “Blijf je bewust van geuren door erover te praten en regelmatig nieuwe geuren op te zoeken. Als je binnen blijft, ruik je heel weinig, doordat mensen hun eigen vertrouwde omgeving niet ruiken. Alleen daarom al is het goed voor ouderen om naar buiten te gaan.”


ONVZ in samenwerking met NRC Media. Beeld: Van Lennep

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?