Achtergrond
29
Leestijd
5 min.

De ongezouten waarheid

Waarom at de prehistorische mens nauwelijks zout en de moderne mens veel te veel? We kunnen heel wat beroertes en hartinfarcten voorkomen als we onze zoutconsumptie matigen. Leonard Hofstra, cardioloog bij Cardiologie Centra Nederland en bijzonder hoogleraar aan VUmc, zou graag zien dat de overheid strenger optreedt tegen voedselproducenten.

“Onze prehistorische voorouders kregen nauwelijks zout binnen, naar schatting slechts 0,25 gram per dag. Dat zat in planten en het vlees dat ze aten. De moderne mens krijgt veertig tot vijftig maal zo veel zout binnen, omdat we steeds meer snacks en kant-en-klaar voedsel zijn gaan eten en zelf zout toevoegen aan onze maaltijden. Die verhoogde zoutconsumptie leidt tot een hogere bloeddruk: zout bindt in het lichaam vocht aan zich, waardoor er meer vocht door onze vaten moet worden getransporteerd. Dus komt er meer spanning op die vaten te staan, de zogenoemde hoge bloeddruk. Hoge bloeddruk is een silent killer: je merkt er niets van, maar deze aandoening is wel verantwoordelijk voor naar schatting zestig procent van de beroertes en vijftig procent van de hartinfarcten.”

Idealiter zou de mens maximaal zes gram zout per dag binnenkrijgen

Zoutreductie

“Idealiter zou de mens maximaal zes gram zout per dag binnenkrijgen. Echter, 85 procent van de Nederlanders consumeert zevenenhalf tot tien gram per dag. De overheid zou, net als is gebeurd in onder meer Japan en Finland, meer kunnen doen om de zoutconsumptie te verlagen. Dat kan op twee manieren: een bewustwordingscampagne dat zout slecht is voor de mens en druk op de industrie uitoefenen om de hoeveelheid zout in voedsel te verminderen. Maar ja, zout is een heel goedkope smaakmaker en mensen wennen aan zout in hun eten. In een kant-en-klaarmaaltijd zit bijvoorbeeld al drie gram zout! Als de industrie de hoeveelheid zout stapsgewijs zou afbouwen, merkt de consument daar weinig van. Onze smaakpapillen pikken een zoutreductie van tien tot vijftien procent namelijk niet op.”

Overheidsmaatregelen

“Minister Schippers heeft in 2014 het Akkoord Verbetering Productsamenstelling gesloten met verschillende voedselproducerende partijen in een poging de hoeveelheid zout, calorieën en verzadigde vetten te reduceren. Het zoutgehalte in brood en kaas bijvoorbeeld is al behoorlijk gedaald, maar in onder meer pakjes soep en sauzen zit nog steeds veel zout. Nederland loopt helaas niet voorop als het gaat om overheidsmaatregelen tegen zout. Er is altijd tegendruk vanuit de industrie. Terwijl zoutreductie zo’n makkelijke en goedkope manier is om mensen gezonder te laten leven…”

Zoutreductie is een makkelijke en goedkope manier om mensen gezonder te laten leven

Feiten & cijfers

  • Zout is een natuurproduct dat in de bodem zit. Zeezout blijft over bij het verdampen van zeewater.
  • Het mineraal natrium is onderdeel van keukenzout, natriumchloride.
    Natrium en zout worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt.
    0,4 gram natrium is gelijk aan 1 gram keukenzout.
  • Natrium is belangrijk voor het regelen van de vochtbalans in het lichaam. Ook is het nodig voor een goede werking van de spier- en zenuwcellen. Natrium is de belangrijkste zoutsoort in ons lichaam.
  • Het is ongezond om te veel zout binnen te krijgen. Dit kan leiden tot een verhoogde bloeddruk en geeft een grotere kans op hart- en vaatziekten.
    Voor alle volwassenen geldt het advies om niet meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. We hebben eigenlijk maar 1 tot 3 gram zout per dag nodig.
  • Ruim 85% van de Nederlandse bevolking krijgt meer zout binnen dan de maximale hoeveelheid van 6 gram zout per dag die nog gezond is.
    Volwassen mannen eten gemiddeld 9,9 gram zout per dag en vrouwen 7,5 gram per dag.
  • Te veel zout eten, kan leiden tot ernstige kwalen, zoals een verhoogde bloeddruk, hart- en vaatziekten, nierziekten, maagkanker en botontkalking.
  • Als iedereen in Nederland 3 gram zout minder zou eten, zouden er jaarlijks circa 1.500 mensen minder overlijden aan hart- en vaatziekten.
  • Circa 80% van het zout dat we binnenkrijgen, zit in het eten en drinken dat we kopen. De rest voegen we zelf toe, tijdens het koken of aan tafel.
  • Brood, vleesproducten en kaas bevatten relatief veel zout. Ook zit er veel zout in kant-en-klaarmaaltijden, pizza’s, soepen, sauzen en hartige snacks. Maar ook in zoet voedsel als roomijs, koekjes en gebak.
  • ‘Jozo bewust’ en ‘Lo Salt’ bevatten minder zout. In deze zoutmengsels is een deel van het natrium namelijk vervangen door kalium en magnesium. Deze zoutmengsels zijn niet geschikt voor mensen met slechte nieren en mensen die bepaalde plaspillen of ontstekingsremmers gebruiken.

Reacties (29)

Waarom stuurt u ons geen lijst – de klanten van ONVZ met de door u/ONVZ gecontracteerde zorgverleners in onze regio?
Per soort en dienstverlening en wellicht ook apothekers.

Hoi Anne, we hebben op onze website een Zorgzoeker staan die we gaan uitbreiden (https://zorgzoeker.onvz.nl/). Wel is het zo dat we een vrije keuze aanbieden qua zorgverlener. Dit betekent dat je naar elke zorgverlener naartoe mag gaan. Helpt deze informatie je verder? Groetjes, Jordy

Kalium en magnesium zijn voor jullie info slecht voor bepaalde plaspillen.
Welke plaspillen zijn dat .. noem dus de merken

Onze overheid zou producenten dus ook harder moeten aanpakken
cq dwingen het zoutgehalte te verlagen

Hoi Pover An, goede opmerking. Wanneer je gebruik maakt van bepaalde plaspillen, zou ik contact opnemen met je huisarts. Je huisarts weet vaak welke combinaties juist wel of juist niet goed voor je zijn. Groetjes, Jordy

En dan om na minder zout een flauwere leefwijze een hogere leeftijd bereikt te hebben geconfronteerd te worden met de een na de andere wisseling van merk der medicatie. Dit onder het mom van dezelfde kwaliteiten maar mij bij de spoedeisende hulp deed belanden. Waarna bij navraag bij de fabrikant bleek dat de werking o.a. gereguleerde afgifte geheel verschilde met de surrogaat verstrekking. Hetgeen ook de cardioloog beaamde. Dit alles is weer een tijd geleden, maar ook nu blijft dat merken verwisselen met enige regelmaat zich herhalen. Met gevolg nu wisselende krampen. Betreft het hartgebeuren vinden er na voornoemde gevolgen geen wisselingen meer plaats. Waarom die verwisseling altijd zonder enig overleg met patiënt? Hij is immers de directe gedupeerde en vaak gaat het om in verhouding luttele bedragen. Kwestie van bonussen en/of cadeautjes??

Hoi, wat vervelend om te lezen van jouw slechte ervaringen rondom het gebruik van medicatie. Apothekers geven altijd de goedkoopste variant af van een medicijn met een specifieke werkzame stof. Wanneer je vanwege bijwerkingen een duurder geneesmiddel (met uiteraard dezelfde werkzame stof) benodigd hebt, kun je deze verkrijgen op basis van een voorschrift van jouw arts met daarop aangegeven dat het op basis van een medische indicatie noodzakelijk is om het duurdere geneesmiddel te gebruiken. Uiteraard streven we ernaar om de zorgkosten niet onnodig duur te maken. Echter moet dit niet ten koste gaan van iemands gezondheid.
Mijn advies is om wanneer een apotheek een nieuw middel/merk wilt afgeven, je dit afstemt met je behandelend arts. Helpt deze informatie je verder? Groetjes, Jordy

Tomeloze, bijkans pathologische bemoeizucht van de overheid en andere belanghebbenden. Een betreurenswaardig teken van deze tijd. Elkaar de maat nemen en directieven geven over wat er allemaal wel en niet mag op velerlei terreinen. Het fenomeen van de anti beweging; anti-vlees , anti-roken, anti-suiker, anti-autorijden, anti-wijn, anti-vakantie. Alsof de hele NL populatie bestaat uit onnozele dommerds. Het merendeel van de populatie is heel goed in staat zelf relevante keuzes te maken over voeding en gezondheid. Spijtig genoeg is middel nu doel geworden. Zelfs in wetensschappelijke kringen. De uitvoering telt, houdt contingenten mensen aan het werk maar het resultaat doet er nauwelijks meer toe. Een pijnlijke ontwikkeling die o zo typisch Nederlands is.
—R. Vermeer MSc; wetenschapsjournalist en medical editor—

Hoe oud werden mensen gemiddeld in de prehistorie? Bijvoorbeeld harde broodjes zijn nu smakeloos. Je gaat vanzelf extra en waarschijnlijk meer toevoegen door deze bemoeienis van de overheid. Wat als alle mensen op aarde 100 jaar of ouder worden?

Hoi Lamberts, goed punt. Mijn verwachting is dat men in de prehistorie niet zo oud werden als nu. Mede ook door (verbeterde) zorg die men nu kan krijgen. Ik begrijp dat ook leveranciers producten leveren met minder zout. Zo heeft men zelf hun zoutgebruik beter in de hand. Wil jij dus zelf meer zout toevoegen aan je eten, kan dit ook zeker naar eigen smaak! Groetjes, Jordy

Waarom is Low Salt niet geschikt voor mensen met slechte nieren?
Geldt dit ook voor ouderen met verminderde nierfunctie?
En welke plaspillen worden bedoeld?
Graag zou ik hier meer van willen weten. Gebruik nl. altijd Low Salt en dacht daar zeer goed aan te doen. Mvg Monique de Jong

Hoi Monique, goede vragen. Mijn advies hiervoor is om contact op te nemen met je huisarts indien je bepaalde medicatie gebruikt. Groetjes, Jordy

De reden dat we zo veel zout gebruiken komt omdat ons eten steeds minder voedingstoffen bevat. Uit ervaring merken wij, door een totaal ander Food concept, dat als er meer voedingstoffen in ons eten zitten de smaak weer terug komt.
Zout is dan niet meer nodig, dus zout wordt gebruikt als smaakmaker.
Over ongezouten waarheden gesproken.

Dat is een erg interessante constatering Arnold. Hoe ben je precies aan dat voedsel met meer voedingsstoffen gekomen? Groetjes, Jordy

Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?
Moet u eens bij ons komen luisteren.

Helemaal eens met dit artikel. Hetzelfde had ik namelijk van mijn cardioloog te horen gekregen na gedotterd te zijn. Ik kook nu vrijwel zoutloos en vind dat dit helemaal niet ten koste van de smaak hoeft te gaan. Er zijn veel kruiden verkrijgbaar die prima als vervanger dienen.
Tot slot nog een aanvulling: met name kant en klaar producten in de Oosterse keuken bevatten veel zout. Denk aan sambal, ketjap, boemboem, pindasaus en kroepoek welke vaak tot 10% (!) uit zout bestaan.

Goed om te lezen van je zoutloze kookervaringen en bedankt voor je toevoegingen over kant-en-klare Oosterse producten die veel zout bevatten! Welke kruiden gebruik jij zoal? Groetjes, Jordy

Waar zijn de reacties op bovenstaand artikel te bekijken?

Bij gebruik van welke plaspillen kan je geen Lo Salt en Jozo bewust gebruiken?

Voor de exacte plaspillen is mijn advies om contact op te nemen met je huisarts indien je deze vormen van zout gebruikt. Groetjes, Jordy

Onderzoek heeft uitgewezen dat keukenzout (wat chemisch bewerkt is) slecht is, maar ook dat keltisch zeezout juist heel goed is, gewoon natuurlijk bewerkt.
Zit nog van alles in. Dan is het nog GEZOND ook.
In het keukenzout zit niets meer aan mineralen enz.
Jammer dat ik dat niet terug zie in jullie artikel. En het is al zo onwijs bekend………..
Er wordt al een tijd door velen afgevraagd waarom dat niet bekender gemaakt wordt.
Zie ook weer in dit artikel van ONVZ.
Hierbij een leuk leesbaar verhaal wat er allemaal wel in zit :-))) Misschien interessant om dit eens te plaatsen.
https://www.ahealthylife.nl/labtest-de-uitslag-wat-zit-er-in-keltisch-zeezout/

Wat een interessante toevoeging, dank je wel! Er kan zoveel worden gezegd over zout, dat het dit artikel te lang zou maken. Misschien een idee om dit mee te nemen in een volgend artikel! Groetjes, Jordy

Gelul, ik gebuik geen (toegevoegd) zout maar had wel een bloeddruk (bovendruk) van 240.
Niemand weet hoe dat kan.

Zelf Sauzen maken is veel spannender en afwisselender. Zoals vandaag mijn recept half uitje paprika ,2 tomaten zongedroogde tomaat champignons peper iets zout Roosmarijn knoflook gember . Bakken in Croma met olijf.
Dit had ik toevallig op voorraad. Macaroni en wat kaas. Er zijn zoveel combinatie mogelijkheden

Dit klinkt lekker zeg! Zou je toevallig het volledige recept kunnen delen van je macaroni? Groetjes, Jordy

Waarom benoemd u niet de ” bepaalde plaspillen en ontstekingsremmers”?

Terechte vraag Maria! We weten niet om welke specifieke plaspillen en ontstekingsremmers het hier over gaat. Mocht je deze gebruiken, zou ik adviseren om even contact op te nemen met je huisarts. Groetjes, Jordy

Conclusie,
Denk goed na voordat je een artikel plaatst.
En een weldenkend mens zal altijd wel dingen afwegen. En er zijn er die het toch allemaal niets uit maakt!

Ik maak vrijwel alles zelf en gebruik heel weinig zout. In zout zit in principe jodium, maar als je weinig (toegevoegd) zout eet, bestaat er een kans op jodiumtekort, ontdekte ik onlangs. Normaal gesproken krijg je voldoende jodium binnen als je elke dag een broodproduct eet. Maar het biologische brood dat ik al jaren eet, blijkt geen jodium te bevatten en daarvoor ben ik nooit gewaarschuwd. Jodium is in principe verplicht toegevoegd aan brood, maar biologische broodbakkers zijn daartoe niet verplicht. Omdat ik in de bijlage over zout, geen waarschuwing zag voor een jodiumtekort en de consequenties die dat kan hebben, wil ik daarvoor toch even waarschuwen. Voor info/advies hierover kun je de website van het Voedingscentrum raadplegen.

Ik heb een hoge bloeddruk en een slechte nierfunctie voorschrift artsen geen zout toevoegen. Ik probeer zo zoutloos mogelijk te eten en dat werkt bij mij.
Ik moet regelmatig voor controle naar het UMC in Utrecht ik ben lang onderweg vanwege de afstand en drukte op de snelweg.
In het restaurant van het ziekenhuis iets eten…. niet voor mensen die zoutarm of geen zout mogen.
Ook met minder zout is niets te krijgen overal zit zout in en niet zo’n klein beetje terwijl de artsen adviseren zoutarm of helemaal geen zout.
Hier zou veel meer aandacht voor moeten komen ik ben in veel ziekenhuizen geweest het is overal hetzelfde.
Wel een rookverbod waar ik heel blij mee ben …..maar waarom geen zoutarm of zoutloze producten.
Ik heb dit al diverse keren aangegeven in verschillende ziekenhuizen ze zijn het helemaal met me eens en vervolgens wordt er niets mee gedaan.
Het zou fijn zijn als ONVZ hier wat aan gaat doen.

Ik hoor graag uw reactie met vriendelijke groet, Veronie.

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?