Achtergrond
5
Leestijd
5 min.

De rol van vet

Veel mensen doen er van alles aan om hun overtollige lichaamsvet kwijt te raken. En dat is een goed idee, want te veel vet kan onder meer leiden tot hart- en vaatziekten. En wist u trouwens dat u bij dat afvallen uw bruine vetcellen goed kunt gebruiken?

Mariëtte Boon is internist in opleiding en postdoctoraal onderzoeker in het LUMC. Zij vertelt ons meer over de rol van vetcellen in het lichaam. “Ooit was lichaamsvet een teken dat je voldoende geld had om eten te kopen. Die perceptie is veranderd: we weten nu dat te veel lichaamsvet ongezond is. Vetcellen zijn een soort ballonnetjes waarin vet wordt opgeslagen. Als die cellen ‘vol’ zijn, wordt het vet opgeslagen in andere organen, zoals de lever en het hart, waardoor deze minder goed gaan werken. Bovendien kan vet ontstoken raken, wat kan leiden tot onder meer hart- en vaatziekten, suikerziekte en sommige vormen van kanker.”

Hormonen

“Wat weinig mensen weten, is dat lichaamsvet een orgaan is en hormonen aanmaakt. Daarmee is vet een soort dirigent die het hele lichaam beïnvloedt. Bij te veel lichaamsvet raakt de hormoonspiegel uit balans en krijg je bijvoorbeeld een te hoge bloeddruk. Een heel belangrijk hormoon is bijvoorbeeld leptine. Het regelt onder meer je vruchtbaarheid en je eetlust. Als je veel lichaamsvet hebt, maak je zoveel leptine aan dat je hersens er minder gevoelig voor worden en je bijvoorbeeld te veel eetlust krijgt of zelfs minder vruchtbaar wordt. Als je wilt afvallen, vermijd dan stress en kort of slecht slapen. Beide verstoren de hormoonhuishouding, waardoor je (snack)trek krijgt.”

Te weinig vet

“Niet alleen te véél lichaamsvet, maar ook te weinig vet is ongezond. Je lichaam maakt dan te weinig leptine aan, waardoor je weerstand afneemt. Zo overlijden patiënten met ernstige anorexia nogal eens aan infecties waarvan mensen met een normaal vetpercentage niet eens ziek zouden worden. Met te weinig vet krijg je onder meer zwakke botten, stop je met menstrueren en heb je meer last van kou.”

Bruin en wit vet

“Er bestaan verschillende soorten vetcellen: witte en bruine. Wit vet is de voorraadkast die vet opslaat, bruin vet is de kachel die het vet verbrandt en voor een betere stofwisseling zorgt. Dankzij het witte vet kunnen we circa anderhalve maand zonder eten. Om af te vallen, moeten we het bruine vet activeren. Dat kan door de kou op te zoeken. Als je het koud hebt, laat het witte vet vetzuren los, die het bruine vet vervolgens uit het bloed haalt en verbrandt tot warmte. ’s Winters vallen we dus makkelijker af dan ’s zomers.

In een kamer van 16 tot 17 graden is bruin vet al aardig actief. Als je je bruine vet optimaal aan het werk zet, kun je wel 200 kcal per dag extra verbranden. Ook koud douchen of een frisse wandeling stimuleren je bruine vet. Zelf doe ik onderzoek naar medicijnen en voedsel die bruin vet activeren. Hete rode peper bijvoorbeeld bevat de stof capsaïcine, die bruin vet snel activeert. Mede daardoor krijg je het warm als je peper eet.”

12 feiten over lichaamsvet

  1. Tot ongeveer het 20e levensjaar kan het lichaam extra vetcellen aanmaken om vet op te slaan, daarna blijft het aantal vetcellen gelijk. Wie als volwassene afvalt, raakt kilo’s kwijt, maar geen vetcellen. Overgewicht in de kindertijd maakt het dus moeilijker om als volwassene slank te blijven, doordat het aantal vetcellen groter is.
  2. Het gezonde vetpercentage van een volwassen vrouw ligt tussen de 21 en 31 procent. Bij een volwassen man is dit tussen de 14 en 25 procent. Vrouwen hebben een hoger vetpercentage omdat zij reserves nodig hebben voor een eventuele zwangerschap. Bij het stijgen van de leeftijd neemt het vetpercentage iets toe.
  3. Een gezonde buikomvang bij een vrouw is minder dan 80 centimeter, bij een man is dat maximaal 94 centimeter.
  4. In de kou worden de bruine vetcellen actiever: ze halen energie uit het bloed. Mensen in koude streken hebben dan ook meer bruin vet dan mensen rond de evenaar.
  5. Lichaamsvet is een orgaan dat honderden verschillende hormonen aanmaakt, waaronder leptine. Door middel van leptine communiceren de vetcellen met de hersenen, waar onder meer de eetlust wordt geregeld.
  6. Bij vrouwen met (veel) te weinig lichaamsvet blijven de eisprong en menstruatie uit. Dit komt doordat de hoeveelheid van het vethormoon leptine laag is. Het lichaam ‘weet’ daardoor dat het over onvoldoende energie beschikt voor een zwangerschap. Mannen met te weinig leptine produceren slechter zaad.
  7. Lichaamsvet is nodig voor een goede lichaamstemperatuur, voor bescherming van organen en weefsels en voor energieopslag.
  8. De activatie van bruin vet doet cholesterol en slagaderverkalking afnemen.
  9. Buikvet is ongezonder dan heupvet. Door de omliggende organen (nieren, lever) kunnen de vetcellen minder ruimte innemen. Wat niet meer in de vetcellen past, verplaatst zich naar andere organen en kan de functie van die organen verstoren. Bovendien ontstaan in buikvet makkelijker ontstekingen, die op termijn kunnen leiden tot onder meer diabetes, hart- en vaatziekten en kanker.
  10. Veel lichaamsvet – met name buikvet – geeft een hogere sterftekans. Dit kan zelfs gelden voor mensen met een normaal BMI.
  11. Driekwart van de mensen op aarde (5,5 miljard) heeft te veel vetcellen, met alle gevolgen van dien. Slechts 14 procent van de wereldbevolking heeft een gezond percentage lichaamsvet.
  12. Een verstoorde hormoonhuishouding kan ertoe leiden dat sommige mensen ondanks een gezonde leefstijl toch te dik worden.

Reacties (5)

Geachte heer Mevrouw, Ik ben een man van 87 jaar, Uitzonderlijk vitaal. Een buik 0mvang van
89 cm. en heupomvang van 101 cm. Gewicht 64 kg. Ik rook niet. Gebruik geen alcohol. Eet nauwelijks vlees. Regelmatig fruit. en veel verse groente. Heb veel gesport Alpinisme. Zeekanoën, hardlopen. etc. Toch heb ik een hart infarct gehad, ben 2x gedotterd. Heb last van hoge en te lage bloeddruk. Dus wat moet ik verder. Ik ben nog iedere dag actief bezig.

Zeer duidelijk informatief artikel over vet. Bedankt hiervoor.
Mevrouw Mariëtte Boon wens ik veel succes met haar onderzoek.
Waar in het boek te koop cq wat is het ISBN nummer hiervan??

Hartelijk bedankt voor uw reactie. Haar boek is te koop via: https://www.bol.com/nl/f/vet-belangrijk/9200000101843781/. EAN: 9789026351358.

Heel interessant het verhaal. Ik sla dit verhaal op, om nog eens na te lezen. Hier wordt goed uitgelegd wat de werking is van de witte en de bruine vetten.

Bedankt voor uw reactie. Leuk om te lezen dat u het een interessant artikel vindt.

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?