Achtergrond
11
Leestijd
4 min.

De zin en onzin van vitaminepillen

De aandacht voor voedingssupplementen neemt toe. Baat het niet, dan schaadt het niet, denken veel mensen. Maar dat is een misvatting, zegt dr. Jeanne de Vries, voedingswetenschapper van Wageningen University & Research.

We slikken in Nederland wat af als het gaat om vitamines en mineralen. Voor maar liefst 134 miljoen euro in één jaar, zo rekende de brancheorganisatie van fabrikanten en importeurs van zelfzorgmiddelen Neprofarm uit voor 2018. Grote kans dat dit bedrag dit jaar nog hoger zal zijn. Met de komst van het coronavirus zijn mensen er immers nóg meer op gebrand een gezonde weerstand op te bouwen. Er is daarom nu ook veel aandacht voor vitaminesupplementen. Maar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waarschuwt voor reclames van voedingssupplementen die beweren dat zulke supplementen zouden helpen tegen het coronavirus. ‘Extra vitamines zorgen er niet voor dat het lichaam beter beschermd is tegen ziekmakende bacteriën en virussen zoals het coronavirus.’

Baat het niet, dan schaadt het niet

“Mensen hebben toch vaak het idee dat ze niet voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgen”, zegt dr. Jeanne de Vries, voedingswetenschapper bij Wageningen University & Research. “Veel mensen kampen bovendien met vage klachten die al snel worden gelinkt aan vitaminetekorten. Baat het niet, dan schaadt het niet, zo denkt men vaak.” En dus slikken we er dagelijks lustig op los: een flinke dosis vitamine C voor extra weerstand, magnesium tegen de spierpijn, vitamine B omdat we wat minder vlees zijn gaan eten, en natuurlijk vitamine D omdat de zon in ons land toch wel heel weinig schijnt en we nu ook nog eens veel binnen moeten zitten.

Vitaminevergiftiging

Heeft het slikken van dit soort supplementen zin? En kunnen ze inderdaad geen kwaad? “Het idee van ‘baat het niet, dan schaadt het niet’ gaat voor extra vitamines niet op”, zegt De Vries. “Een teveel aan sommige vitamines kan wel degelijk schadelijk zijn voor ons lichaam. Zo kan een teveel aan vitamine C, hoewel we een overschot uitplassen, leiden tot darmklachten en misschien ook tot niersteenvorming, weten we uit onderzoek. Een teveel aan vitamine D kan schade opleveren aan hart, nieren en bloedvaten. En te veel B6 kan weer zenuwschade veroorzaken.” Het was topschaatser Sven Kramer die dit aan den lijve ondervond. Zo’n tien jaar geleden liep hij een zenuwbeschadiging op aan zijn been doordat hij te veel vitamine B6 had geslikt. En hij is daarin niet de enige. Het NOC*NSF liet eerder in de Volkskrant weten dat vitaminevergiftigingen door een verkeerd gebruik van supplementen geregeld voorkomen bij topsporters.

Soms toch zinvol

Toch heeft het slikken van voedingssupplementen volgens De Vries soms wel degelijk zin. “Vitamine B12 is een goed voorbeeld. Dat zit uitsluitend in dierlijke producten. Voor veganisten heeft het dan ook zin om vitamine B12 bij te slikken. Maar ook ouderen kunnen baat hebben bij extra B-vitamines omdat hun darmen deze slechter opnemen. Voor zwangeren is het raadzaam om extra foliumzuur in te nemen. En het Voedingscentrum adviseert bijvoorbeeld ouderen en mensen die weinig buitenkomen om extra vitamine D te nemen.” Hoeveel moeten we dan bijslikken? De Vries: “Dat hangt ervan af. Maar in ieder geval nooit meer dan 100% van de referentiewaarde. Deze vind je op de verpakking. Een te hoge dosis is niet alleen schadelijk voor je portemonnee, maar ook voor je lijf.”

Vleesvervangers met vitamines

In Nederland hoeven we wat de meeste vitamines betreft overigens niet bang te zijn voor tekorten, benadrukt De Vries. “Onze voeding is doorgaans gevarieerd en gezond. We weten uit onderzoek dat Nederlanders bijvoorbeeld voldoende vitamine C uit voeding halen. Bijslikken is echt niet nodig. Hetzelfde geldt voor vitamine A. In ontwikkelingslanden zien we wel dat mensen hier een tekort aan hebben, maar in ons land komt dat vrijwel niet voor. Alleen als je volledig plantaardig eet, heeft het enig nut om vitamine A bij te slikken. Wie overigens vleesvervangers eet, hoeft dan weer niet bij te slikken. In de meeste vleesvervangers zijn extra vitamines en mineralen toegevoegd.”

Zuivere stoffen

Zelf slikt De Vries ook wat extra vitamines en mineralen. “Ik eet vooral vegetarisch en vaak ook veganistisch. Ik bereken mijn inname van vitamines en mineralen weleens en dan merk ik dat ik aan de krappe kant zit. Daarom slik ik extra B-vitamines en vitamine A. Vanwege mijn leeftijd gebruik ik daarnaast vitamine D. Maar ik slik nooit meer dan 50 procent van de aanbevolen hoeveelheid.”

Maakt het trouwens nog uit of je de vitamines haalt uit voeding of uit een potje? “Ja, dat maakt uit”, zegt De Vries. “In vitaminepreparaten zitten veel meer zuivere stoffen dan in reguliere voeding. Voedingssupplementen worden ook veel beter opgenomen door ons lichaam dan voeding. Dat betekent dat je er dus ook veel minder van hoeft in te nemen.”


ONVZ in samenwerking met NRC Media. Door Irene Schoemakers, beeld Anne Huijnen

Reacties (11)

Even dacht ik ‘alweer’ een gezondheidsgids, maar de inhoud sprak me wel aan, no noncense.

De informatie over vitamine D gebruik is kort door de bocht. Als 77 jarige met 2 hartinfarcten en stents in de kransslagader gebruik ik 6 pillen per dag. Bij een bloedonderzoek bleek dat ik een tekort had aan vitamine D. De huisarts schreef een sterke dosis vit. D voor en dat was het. Ik ben toen zelf gaan zoeken naar informatie over vitamine D. Ik ontdekte dat bij ouderen de huid heel slecht vit. D uit de zonnestralen haalt en daarom adviseert het Voedingscentrum vitamine D voor alle 70 plusers.
Maar interessanter was de informatie over de samenhang tussen medicijngebruik en vitamine D tekort.
Ik voeg hierbij een overzicht van de informatie die ik heb gevonden.

Medicijngebruik leidt tot vitamine D tekort
Vitamine D-tekort door medicijnen? Wageningen Universiteit heeft onderzoek gedaan in 873 thuiswonende ouderen om de relatie tussen geneesmiddelengebruik en status van vitamine D in het bloed te bepalen. Maar liefst 65% van de ouderen nam 5 of meer verschillende medicijnen en 22% gebruikte zelfs meer dan 10 medicijnen. Een vitamine D tekort was gedetecteerd bij 77% van de ouderen (<75 nmol/L), en 49% (<50 nmol/L) had zelfs een ernstig tekort aan vitamine D.
Opvallend was dat bij 17% van de patiënten die een vitamine D supplement nam toch nog een vitamine D tekort werd geconstateerd. Van deze patiënten had 49% een tekort (< 75 nmol/L) en 17% zelfs een ernstig tekort (<50 nmol/L). Dit zou kunnen liggen aan de kwaliteit van de supplementen, de dosis, de duur, inname naleving of de opname in het lichaam, maar deze factoren moeten verder onderzocht worden.
Het grootste risico op een tekort werd vastgesteld bij ouderen die tien of meer medicijnen innamen. Daarnaast hadden ouderen het vaakst een tekort bij het gebruik van sommige medicijnen (o.a. tegen diabetes, antibiotica, antistollingsmiddelen, bloeddrukverlagers, plaspillen, antidepressiva). Een regelmatige vitamine D-controle bij ouderen die deze medicijnen gebruiken is dus aan te raden.
Bron:
van Orten-Luiten AC, Janse A, Dhonukshe-Rutten RA et al. Vitamin D deficiency as adverse drug reaction? A cross-sectional study in Dutch geriatric outpatients. Eur J Clin Pharmacol, mei 2016. 72(5):605-614. doi: 10.1007/s00228-016-2016-2

http://www.educatie-atrium-innovations.nl/2017/05/01/medicijngebruik-leidt-tot-vitamine-d-tekort/

Invloed vitamine D en calcium op suikerstofwisseling

Een tekort aan vitamine D en calcium heeft een negatief effect op de bloedsuikerspiegel. Suppletie met vitamine D en calcium daarentegen optimaliseert deze glucosestofwisseling.
Dit waren de conclusies uit een meta-analyse van studies waarin de rol van vitamine D en calcium in relatie tot ouderdomssuiker (diabetes type-2) werd onderzocht.
De resultaten toonden een consistent verband aan tussen een lage vitamine D-status, een lage inname van calcium of zuivelproducten en suikerziekte of metabolisch syndroom. Degenen met de hoogste concentraties 25-hydroxyvitamine D in het bloed hadden een 64% verlaagde kans op suikerziekte en een 29% verlaagde kans op metabolisch syndroom vergeleken met degenen met de laagste concentraties 25-hydroxyvitamine D.
Daarnaast kwam suikerziekte 18% minder voor in de groep met de hoogste gecombineerde inname van vitamine D en calcium vergeleken met de groep met de laagste inname. In de groep met de hoogste inname van zuivelproducten kwam suikerziekte 14% minder vaak voor vergeleken met de groep met de laagste inname. Ook werd in meerdere studies een gunstig effect aangetoond van suppletie met vitamine D en calcium bij personen met een hoog risico van diabetes type-2. Vanwege de kwalitatieve beperkingen van de betrokken studies wordt nader onderzoek aanbevolen.
AddThis Sharing Buttons
Share to Google BookmarkShare to FacebookShare to TwitterShare to PrintShare to Meer…
Pittas AG, Lau J, Hu FB, Dawson-Hughes B. The role of vitamin d and calcium in type 2 diabetes. A systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92(6):2017-29

Calcium en vitamine D bij diabetes type-2

Japans onderzoek heeft uitgewezen dat calcium het risico van diabetes type-2 verkleint. Bij vrouwen verkleint zuivelgebruik dit risico eveneens.
De wetenschappers analyseerden de gegevens van bijna 60.000 mensen van middelbare leeftijd. Aan het begin van het onderzoek leed geen van de proefpersonen aan suikerziekte of andere chronische aandoeningen. Vervolgens werden deze proefpersonen vijf jaar lang gevolgd.
Onder de groep proefpersonen met een hoge vitamine D-inname bleek een hogere calciuminname het risico van diabetes te verkleinen. Zuivelgebruik verlaagde onder vrouwen eveneens de kans suikerziekte te ontwikkelen. Calciuminname alleen was niet significant gerelateerd aan het risico van ouderdomssuiker.
De precieze rol van calcium en vitamine D bij suikerziekte zal nader onderzocht moeten worden.
AddThis Sharing Buttons
Share to Google BookmarkShare to FacebookShare to TwitterShare to PrintShare to Meer…

Kirii K, Mizoue T, [..], Tsugane S. Calcium, vitamin D and dairy intake in relation to type 2 diabetes risk in a Japanese cohort. Diabetologia 2009; 52(12):2542-50

https://bibliotheek.ortho.nl/7137/calcium-en-vitamine-d-bij-diabetes-type-2/

Vitamine D en diabetes
Een opzienbarend nieuw onderzoek heeft uitgewezen dat vitamine D kan helpen tegen diabetes, een ziekte waaraan momenteel wereldwijd zo’n 220 miljoen mensen lijden.
http://www.medischdossier.org/archief/jaargang_13/nummer_9/artikel_765/vitamine-d-en-diabetes.html

Welke invloed heeft jarenlang medicijngebruik op andere vitamines en stoffen in het lichaam?
24 jaar heb ik last gehad van kalk/schimmelnagels aan handen en voeten. Sinds 2004 gebruik ik medicijnen voor het hart en door de gezamenlijke werking ervan zijn mijn kalknagels aan handen en voeten verdwenen en nu al 16 jaar weggebleven.
En onverwacht, maar welkom bijverschijnsel van medicijngebruik.

Met vriendelijke groet,

Chris Sonnemans
Klant van PNOzorg

Ik heb laatst bloed laten prikken voor allerlei checks waaronder vitamine D. Ondanks dat de waarden daarvan goed zijn, moest ik dit toch gaan slikken, want ik ben78 en va 50 is dat beter. Ik ben nogal een bezige bij w.o beeldhouwen, tuinieren fietsen etc dus in mijn ogen een overbodige toevoeging. Als ik bovenstaande lees kan ik dus best weer stoppen! Al die 28 jaar heb ik niets geslikt dus ik zie zelf het nut er niet van in!

Ik vind het artikel op bepaalde punten erg kort door de bocht. Voor Vitamine D3 b.v. moet je wel heel veel innemen, wil je negatieve effecten ondervinden. Feit is echter dat een groot deel van de Nederlandse bevolking met een tekort aan Vitamine D te kampen heeft, maar daar wordt niet standaard naar gekeken bij een artsen bezoek. Als er wel naar gekeken wordt, kom je waardes van 13 tegen. Onder de 50 is een tekort. Op een beurs voor zorgverleners werd 3 jaar geleden gemeten: 65% van de aanwezigen had een tekort. Streefwaarde bij gezonde personen is een waarde van 80 of meer.

Weer zo’n bericht waar je niets aan hebt.
Laten we nu eens zorgen,dat ons immuunsysteem goed is. Met de nodige,voor veel mensen, extra vitaminen. Want we eten allemaal echt niet gezond.
En hier wordt vermeldt,wat je allemaal kan krijgen van teveel supplementen.
Kijk ook eens als we te weinig krijgen en naar alle ziekenhuisopnamen door (reguliere)medicijnvergiftiging. Er overlijden zelfs mensen.

Mee eens Hillie! Ook al denk je wel gezond te eten; er zit veel minder vitaminen in groente dan vroeger. Teelt is minder in de volle grond en meer in kassen het moet allemaal sneller.
Het wordt breed uitgemeten dat er gevaar zit in vitaminepillen maar over de stergevallen door medicijnvergiftiging in de reguliere zorg hoor je weinig. Natuurlijk zijn te hoge dosissen niet goed, o.a. bij B6 maar bij de meeste supplementen is die dosis aangepast.

Dit bericht is bijna een reden om mijn zorgverzekering op te zeggen.
Deze dame kan beter cijfers publiceren van de gemiddelde waardes die mensen hebben op het gebied van Omega3, C, D, K2 etc. Het advies zou moeten zijn: koop een natuurlijk product waarbij de ingrediënten goed op elkaar afgestemd zijn. Koop een product dat op de Z index staat. Dan is er geen probleem.
Waarschuw liever voor het voorschrijven van statines! Cholesterolremmers, maagzuurremmers worden uitgedeeld als snoepjes!

Graag beter onderzoek dan een mening van deze zogenaamde deskundige!

Ik ben een bronchitis patiënt en mijn hele leven hoest ik in de winter de longen uit mijn lijf. Totdat ik vanwege de ziekte van Kahler merkte dat mijn bloedwaarde in de zomer lager was dan in de winter. Voor mij is de oorzaak zon en dus vitamine D. Deze ben ik samen met Omega 3 en Kurkuma gaan slikken. In combinatie met minder suiker daalt mijn waarde. Zekerheid heb ik natuurlijk nooit maar voor mijn gevoel doe ik hier goed aan. Los van dit heb ik met het slikken van deze drie pillen in de winter geen last meer van mijn bronchitis. Slik ik niet dan is het gelijk raak. Ga ik weer slikken is het na vijf dagen over. Dus ja voor mij werkt het!

Graag litteratuurverwijzingen bij dit soort ongenuanceerde artikelen waarin alleen een mening verkondigd wordt. Zoals ook al wel uit de reacties blijkt zijn er stapels wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat mensen in een verontreinigd milieu – en met niets anders dan met kunstmest opgefokte en met pesticiden bespoten voedsel ter beschikking – lijden aan kwalitatieve ondervoeding.

Ik vind het een te kort door de bocht artikelen. JA, er zijn mensen die teveel of onnodig slikken. Ook met vitamines kun je overbehandelen of meer kwaad dan goed doen. Maar dat zijn de extremen. Daarnaast kun je altijd je arts of apotheker om advies vragen.

Vitamine D3 is voor bijna elke Nederlander in een dosering op maat een goed en nodig supplement. Vitamine D3 wordt ook vanuit de gezondheidsraad voor nagenoeg iedere oudere geadviseerd, maar ook voor kinderen. Laat je wel adviseren over de juiste dosis. Tevens zit er in multivitamine ook vaak Vitamine D3, maar niet altijd in de gewenste dosis. Als iemand daarnaast veel calcium inname heeft via de voeding of calcium tabletten slikt, is er wel weer mogelijk een risico, doordat vitamine D3 de calcium opname in het lichaam verbetert. Er zijn echter steeds meer studies die wijzen op een gunstig effect van hoge vitamine D3 inname bij bepaalde auto-immuunziekten, omdat Vitamine D3 ook het immuunsysteem positief beïnvloed. Steeds vaker schrijven artsen b.v. bij MS patiënten en mensen met de gevolgen van een tekenbeet infectie hoge doseringen Vitamine D3 voor (en dan heb je het over 25.000 IE per week of zelfs per dag, waar de gezondheidsraad (ADH = 100%) op 400-800IE per dag staat). Vraag dus advies bij arts of apotheker!

Vitamine B12 is ook zo’n vitamine waar we niet alles van weten. Duidelijk is dat vegetariërs en veganisten een grote kans hebben op tekorten omdat het vooral in voeding van dierlijke oorsprong zit. Ook mensen die metformine, maagzuurremmers e.d. slikken hebben een grotere kans op een vitamine B12 tekort. Er is een mechanisme nodig voor opname van Vitamine B12 uit de voeding in het maag-darmkanaal wat niet altijd goed werkt of negatief beïnvloed wordt door medicatie. Symptomen van een tekort zijn niet altijd duidelijk (tintelingen, moeheid hebben vele mogelijke oorzaken, maar het kan zelfs tot MS-achtige symptomen leiden). Daarnaast zijn de normaal waarden gebaseerd op wat gemeten wordt bij de gemiddelde gezonde persoon. Het kan zijn dus dat een hogere vitamine B12 suppletie ondanks dat je waarden normaal lijken, wel degelijk een positief effect kunnen hebben. Voor Vitamine B12 is het advies om ZUIGtabletten te nemen (opname via mondslijmvlies) of injecties via de arts (injecties worden wel vergoed). Er zijn genoeg artsen die een proefbehandeling met vitamine B12 injecties opstarten. De Vitamine B12 bepaling in het bloed zegt nl. ook niet alles en is redelijk kostbaar.

Normale inname van Vitamine C 1000mg (evt zuurvrij) en van extra Zink is ook niet verkeerd bij een hoger ziekte risico (griep of Corona infectie gevaar). Magnesium is prima voor sporters en een tekort kan tot spierklachten leiden (krampen).

Wat wel nog belangrijk is en blijft, is een gezonde levensstijl en gezonde voeding. Vitamines zijn zeker geen vervanging van gezonde voeding! Verder maakt het ook nog eens uit WELKE soorten/merken je slikt. De ene vorm of combinatie is immers veel beter op te nemen voor je lichaam dan de andere. B.v. Magnesiumhydroxide (of Magnesiumoxide) wordt slecht opgenomen in het lichaam en heeft een uitstekende laxerende werking en bindt ook het maagzuur. Magesiumgluconaat en Magnesiumcitraat worden echter wel goed opgenomen en zijn dus goede vormen als supplement.

Ferrofumaraat (ijzertabletten bij een tekort) worden slecht opgenomen in het lichaam en leiden vaak tot obstipatieklachten. Inname met vitamine C (of citrusfruit of kiwi’s) verbetert de opname aanzienlijk en dat is één van de redenen waarom het in Duitsland zelfs als combinatie geneesmiddel op de markt is: ferrofumaraat+vitamine C.

Wat zeker waar is in het artikel is dat je met supplementen ook kwaad kunt: een teveel van bepaalde B-vitamines (b.v. iemand die jaren onnodig Vitamine B complex FORTE slikt) kan juist tot klachten leiden als vermoeidheid, tintelingen, neurologische klachten. Ook kunnen bepaalde supplementen een negatieve invloed hebben op geneesmiddelen (b.v. magnesium, zink of calcium supplementen slikken samen met bepaalde antibiotica of schildklier hormonen). Verder zijn ook ‘natuurlijke geneesmiddelen’ als b.v. Rode Gist Rijst niet vrij van bijwerkingen zoals men wel vaak denkt (Rode Gist Rijst bevat de werkzame cholesterolverlagende stof Monacoline K, ook wel op de markt gebracht in het buitenland als lovastatine, dus ook een statine met dezelfde potentiële bijwerkingen als de andere statines (simvastatine en pravastatine vinden hun oorsprong overigens ook in de natuur, de krachtigere atorvastatine en rosuvastatine niet).

Ik zou de artikelen die ONVZ publiceert voortaan ook nog aan ‘andere experts’ voorleggen voor publicatie/nuancering… 😉

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?