Achtergrond
3
Leestijd
4 min.

Hoe voorkom je nierschade?

Als je nieren schade oplopen, vergiftig je je eigen lichaam. Daar zit natuurlijk niemand op te wachten. Toch loopt een groot deel van Nederland hier onbewust mee rond. Klachten ontstaan pas bij zeer ernstige schade en deze schade is onomkeerbaar. Nierschade voorkomen én op tijd opsporen is daarom van groot belang. Maar hoe doe je dat?

Chronische nierschade is een groeiend gezondheidsprobleem. In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade, waarvan 680.000 dit níét weten. De schade is onherstelbaar, maar wordt vaak te laat ontdekt. Klachten ontstaan over het algemeen pas bij een nierfunctie van 15% tot 20%, zegt drs. Anita van Eck – van der Sluijs, internist-nefroloog in het Deventer Ziekenhuis. ‘Bij ernstige schade is de kans op nierfalen aanzienlijk groot. Belangrijk is daarom om nierschade vroegtijdig te achterhalen en (verdere) nierschade te voorkomen.’

Nierfuncties

De meeste mensen hebben twee nieren. Ze zijn boonvormig en ongeveer zo groot als een vuist. De nieren zijn onderdeel van het urinewegstelsel. Ze liggen in de rug, ongeveer ter hoogte van de taille, en worden gedeeltelijk beschermd door de ribbenkast. 

De nieren kun je zien als het belangrijkste filter van het lichaam. Elke nier bestaat uit een miljoen microscopisch kleine filtertjes, oftewel nefronen. Deze filteren afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed. Na het filteren blijft er urine over, dat via buisjes en later door twee urineleiders naar de blaas stroomt. 

Naast je lichaam ‘schoonhouden’, hebben je nieren nog een aantal belangrijke functies:

  • De hoeveelheid water en zouten in je lichaam regelen;
  • De zuurgraad in het bloed op peil houden;
  • Hormonen voor de bloeddrukregeling uitscheiden;
  • De aanmaak van rode bloedlichaampjes ondersteunen;
  • Botmineralisatie reguleren.

Nierschade

Van Eck van der Sluijs: ‘Chronische nierschade ontstaat als je nieren voor een lange periode onvoldoende werken. Het aangetaste weefsel kan niet meer genezen, waardoor een gedeelte van de nier uitvalt. Je nieren kunnen dit nierfunctieverlies enige tijd opvangen. Maar als de nierfunctie steeds verder verslechtert, kan je lichaam niet goed meer functioneren. Uiteindelijk kan de chronische nierschade leiden tot volledige nieruitval.’

Oorzaken

Van Eck van der Sluijs vertelt dat er verschillende oorzaken van nierschade bestaan. Meestal is het een combinatie van factoren:

  • Nierschade ontstaat vaak door een te hoge bloeddruk. Tegelijkertijd hebben mensen met nierschade een grotere kans op een hoge bloeddruk. Ze versterken elkaar dus. 
  • Daarnaast is diabetes een van de meest voorkomende oorzaken van nierschade. Mensen met diabetes lopen een groter risico op beschadigde nieren en net als bij hoge bloeddruk versterken nierschade en diabetes elkaar. Ongeveer 30% van de mensen met diabetes type 1 en 2 krijgt te maken met nierschade. 
  • Nierschade kan ook ontstaan door nierziekten en -aandoeningen. Bijvoorbeeld door cystenieren, de ziekte van Alport en nierstenen. Soms zijn nierziekten erfelijk, maar gelukkig is dit zeer zeldzaam. 
  • Een ongezonde leefstijl is niet een directe oorzaak van nierschade, maar maakt kans op beschadigingen weldegelijk groter.
  • Bij 10% tot 20% van de mensen met nierschade is de oorzaak onbekend.

Symptomen

Voor een lange tijd merk je niets van nierschade, stelt Van Eck van der Sluijs: ‘Bij beginnende schade passen je nieren zich nog aan. Ze gaan harder werken en vangen de weggevallen nierfunctie op. Maar zonder behandeling raken je nieren steeds meer beschadigd. Pas bij ernstige beschadiging krijg je klachten. En daarbij denken velen niet meteen aan nierschade. Hierdoor wordt de schade veelal te laat ontdekt.’

Mogelijke symptomen en klachten van nierschade zijn:

  • Vermoeidheid
  • Verslechterde conditie
  • Bloedarmoede
  • Hoge bloeddruk
  • Huidklachten
  • Jeuk
  • Misselijkheid
  • Spierkrampen
  • Vatbaarheid voor infecties
  • Vruchtbaarheidsproblemen

Nierschade opsporen

Nierschade is meestal in beide nieren aanwezig. Eiwit in je urine is een aanwijzing voor slecht werkende nieren. Je kunt het filterproces vergelijken met koffiezetten, zegt Van Eck van der Sluijs. ‘Je nieren zijn het koffiefilter. Normaliter blijft de drap in dit geval de eiwitten in het filter hangen. Als er gaatjes in het filter zitten, komt de drap mee met de koffie. Dus als de nieren schade vertonen, lekken de eiwitten door en komen ze in je urine terecht.’

Ook de aanwezigheid van veel afvalstoffen in je bloed wijst op schade. Hoe meer afvalstoffen in het bloed, hoe slechter de nieren werken. En hoe eerder de nierschade wordt ontdekt, des te beter je kunt behandelen om verergering tegen te gaan.

Bronnen: drs. Anita van Eck van der Sluijs: internist-nefroloog in het Deventer Ziekenhuis, Nieren.nl, Nierstichting.nl, Fmc.nl en Catharinaziekenhuis.nl.

Reacties (3)

I would like that my kidneys would be checked. I am 69 years old. Please advice.

You have to go to your home doctor and beg for a check-up.

Ik heb last gehad van nierstenen 2x vergruist hoe kom ik daar aan

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?