Achtergrond
2
Leestijd
3 min.

Slaap en je afweersysteem

Is er een relatie tussen slaap en ziekte? Je leest regelmatig dat goed slapen niet alleen zou voorkomen dat je (snel) ziek wordt, maar er ook voor zou zorgen dat je sneller herstelt wanneer je wel ziek bent. Is dat echt zo? Wij zochten uit hoe het zit.

Om maar met de deur in huis te vallen: het klopt dat een tekort aan slaap een negatief effect heeft op het afweersysteem. Uit onderzoek [1] blijkt dat mensen die standaard te weinig slaap krijgen, sneller ziek kunnen worden wanneer ze in aanraking komen met alledaagse ziektemakers, zoals verkoudheid- of griepvirussen. En ben je toch ziek geworden, dan heeft een tekort aan slaap ook invloed op hoe snel je weer beter wordt. Goed om te weten, zeker in deze coronatijden.

Hoe werkt dat dan?

Slaap je, dan worden door de cellen van je immuunsysteem eiwitten afgescheiden; deze heten cytokines. Cytokines zijn een soort signaalstofjes, die ervoor zorgen dat andere cellen geactiveerd of geremd worden. Daardoor worden bepaalde processen gestimuleerd of juist onderdrukt. Sommige van deze cytokines zorgen ervoor dat een ontsteking, infectie of virus bestreden wordt. Goed slapen draagt zo dus bij aan de werking van het afweersysteem.

Een negatieve vicieuze cirkel

Een goedwerkend afweersysteem zorgt er op zijn beurt weer voor dat je beter en dieper kunt slapen. Wanneer je niet goed (genoeg) slaapt, verzwakt je afweersysteem. Hierdoor ben je vatbaarder voor ziekteverwekkers. Daarnaast worden er ook minder slaapbevorderende stoffen aangemaakt, waardoor je minder diep slaapt. Hierdoor kun je in een vicieuze cirkel belanden: van niet goed slapen en een zwakker immuunsysteem, naar nog slechter slapen, enzovoort.

Slaap en corona

Veel Nederlanders hebben sinds de coronacrisis een verstoorde nachtrust. Sommigen komen moeilijker in slaap, anderen voelen zich overdag moe en duf. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste speelt bij veel mensen een tekort aan beweging en daglicht. Die twee factoren dragen bij aan een goede nachtrust, maar lichaamsbeweging en een frisse neus halen schieten er nu weleens bij in. Met als gevolg dat je ’s avonds energie overhoudt en je ligt te woelen, en/of heel licht slaapt.

Aan de andere kant zien we ook het gevaar dat mensen juist te veel slapen. Doordat velen nu niet naar hun werk of school gaan, blijven ze langer in bed liggen. Dit is vaak geen kwalitatief goede slaap – (het zogenaamde snoozen) en tast bovendien de kwaliteit van de volgende nachtrust aan.

Stress

Een andere oorzaak dat velen van ons nu slecht slapen is stress. Bijvoorbeeld omdat we bang zijn om dierbaren te verliezen of om zelf besmet te raken. Of omdat we vrezen dat onze baan of inkomen op de tocht staat. Deze stress neem je vervolgens mee naar bed, waardoor je moeite hebt met inslapen. Ook dit leidt weer tot een domino-effect: want door die slechte slaap ben je de volgende dag nog minder goed bestand tegen stress. En daardoor gaat je slaapkwaliteit weer verder achteruit… Enzovoort. Wat hierbij kan helpen, is om al vroeg in de avond stil te staan bij wat je allemaal meemaakt. Probeer het daarna los te laten, zodat je de onrust niet meeneemt naar bed.

Gratis online slaaphulp

Wil je hulp bij beter slapen? ONVZ wijst je graag op de gratis online slaaphulp van Somnox. Op deze website kun je bijvoorbeeld luisteren naar kalmerende slaapmeditaties, of verschillende artikelen en tips lezen over slaap. Ook kun je een videocursus volgen, om meer te leren over de wetenschap achter slaap. Verder kun je jouw slaapvragen stellen aan een slaapexpert of aan mede-slapers.

[1] Besedovsky L, Lange T, Haack M (2019) The sleep-immune crosstalk in health and disease. Physiol Rev 99:1325–1380. https://doi.org/10.1152/physrev.00010.2018

Reacties (2)

Als slaap nou zó belangrijk is en een effect heeft op onze gezondheid (afweersysteem), waarom krijgt mijn vrouw dan niet haar slaaponderzoek vergoed en hebben wij gisteren ruim €700 zélf moeten betalen???

Goedemorgen Etienne, dit kan verschillende redenen hebben. Wanneer dit onderzoek onder de dekking van de basisverzekering valt, komen deze kosten eerst ten laste van eventueel openstaand eigen risico. Uiteraard kijken wij graag met jullie mee, maar dat kan helaas niet via dit kanaal. Mevrouw kan de specificatie van haar declaratie inzien via haar MijnONVZ. Ook kan er telefonisch contact met ons worden opgenomen via: 030-6396222. We horen graag van jullie!

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?