Achtergrond
Leestijd
4 min.

Social media: dit doet het met je mentale gezondheid

Deskundigen waarschuwen al jaren voor de verslavende werking van social media en de impact daarvan op onze (mentale) gezondheid. En zoals met elke verslaving is minderen of stoppen moeilijk. Waarom zou je ook? Dat vroegen we aan twee ‘stoppers’. ‘Met een smartphone is het alsof ik een geladen geweer op zak heb.’

Wake-up call: bijna 30 procent van de jongeren tussen 18 en 25 jaar noemt zichzelf verslaafd aan social media; een derde daarvan geeft daarbij aan dat studieresultaten eronder lijden (CBS, 2018). Onderzoek van de Universiteit Utrecht laat zien dat als er eenmaal verslaafd gedrag is ontwikkeld, ADHD-symptomen als impulsiviteit en concentratieproblemen toenemen. Dit nog los van de bekende nadelen: je bent snel afgeleid en valt minder makkelijk in slaap.

Burn out

‘Het is zo zonde, de tijd die we met z’n allen wegscrollen. Ik had inmiddels vloeiend Frans kunnen spreken’, zegt Suze Ruyten (34) , moeder van twee en werkzaam als projectmanager bij een digitaal reclamebureau. In 2018 kreeg ze een burn-out. De oorzaak was niet social media, maar het hielp zeker niet mee in het proces van beter worden. ‘Het heeft een verslavende werking en op weg naar een burn-out leek ik juist meer te gaan instagrammen. Terwijl je brein al zo moeilijk ontspant en “uitgaat”.’

Opgeruimd hoofd

Marnix Haak (33): ‘Met een smartphone op zak is het psychisch alsof ik een geladen geweer op zak heb. Ik ben enorm snel afgeleid en verdeeld over de dag kijk ik veel op mijn telefoon, daardoor gaat m’n focus achteruit en ik raak verstrooid en gestressed. Omdat Haak een creatief beroep heeft, is een opgeruimd hoofd met plek voor nieuwe ideeën belangrijk. ‘Social geeft heel veel informatie. Als je tussen twee meetings even naar de wc loopt en je telefoon erbij pakt, en al die appjes scant van je voetbalteam, vrienden, collega’s enzovoort, dan zit je hoofd alweer vol.’

Perfecte levens

Veel onderzoek naar de effecten van social-mediagebruik is gedaan onder jongeren, juist omdat jonge generaties zoveel gebruikmaken van social. In 2017 concluderen Britse onderzoekers van de Royal Society for Public Health al dat sociale media, en dan met name Instagram, de mentale gezondheid negatief beïnvloeden. De constante vergelijking tussen jezelf en wat je van anderen leest of ziet, pakt lang niet altijd in het voordeel van de gebruiker uit. Volgens een ander onderzoek uit 2018 blijkt dat mensen die hun social-mediagebruik beperkten tot 30 minuten per dag, minder gevoelens van depressie en eenzaamheid ervaarden.

In Nederland komen we deze geluiden ook tegen. Jongeren die symptomen van een social-media-verslaving laten zien, zijn duidelijk minder tevreden over hun eigen leven, concludeert Regina van den Eijnden. Zij is universitair hoofddocent algemene sociale wetenschappen en sinds 2015 betrokken bij een grootschalig en langdurig onderzoek naar de impact van social media-gebruik op jongeren.

Niet goed genoeg

Ruyten en Haak herkennen zich hierin. Ruyten: ‘Als je je mentaal slechter gaat voelen en op internet alleen maar succesverhalen ziet, voel je je nog vervreemder en eenzamer dan de realiteit. Alsof je je leven totaal niet op de rit hebt.’ Dat ‘verknipte’ beeld op Instagram, zoals Haak het noemt, liet ook hem niet onberoerd. ‘Al die coole mensen die vet veel coole dingen doen. Dan denk je: ik doe te weinig. Of ik ben niet goed genoeg.’ 

Ontvolgen

Ruyten is tegenwoordig heel selectief in hoe ze social media gebruikt en alle momfluencers heeft ze inmiddels ontvolgt. ‘De perfecte moederplaatjes geven nog steeds het gevoel dat ik het niet goed doe. Ik merk dat ik ga spiegelen: waarom is mijn interieur niet zo mooi?’ Verschillende keren heeft ze geprobeerd social media volledig uit haar leven te bannen, maar toch keerde ze terug. Het jojo-effect, net als bij stoppen met roken of diëten. Tegenwoordig gaat ze er wel veel bewuster mee om. ‘Ik weet waar mijn valkuilen liggen.’

Leven in het nu

Op dit moment heeft ze het dus aardig onder controle. En dat levert nóg meer op dan alleen een betere mentale gezondheid. ‘Tijd! Ik had nu Frans kunnen spreken als ik in al die verloren tijd een taalcursus had gedaan. Hoe meer tijd je van je telefoon weg bent hoe waardevoller je leven is.’

Haak beaamt dat. ‘Het is heel cliché, maar ik leef nu veel meer in het nu.’ Hij pakte het radicaal aan en belt tegenwoordig met een oude Nokia, geen smartphone meer. ‘Ik beweeg meer, ga meer naar buiten, heb nieuwe wieltjes onder mijn oude skates gezet. Er is meer leegte en ik leef gezonder.’

Probeer het eens

Natuurlijk hoef je niet, zoals deze twee, volledig te stoppen. Maar een beetje minderen, accounts ontvolgen, jezelf daglimieten opleggen of gewoon eens een dagje in de week niet: het kan je zomaar wat opleveren. Probeer het eens! Ter inspiratie: Marnix Haak maakte een vlog over hoe hij probeert af te kicken van zijn smartphone, zie hier het resultaat.

Zelf reageren



Benieuwd naar meer geheimen van een gezond leven?